يك‌يك جزء ، گاودانه بيست جزء ، با عسل كف برچيده بسرشند . 12 - نسخهء ديگر : زعفران ، علف گربه ، فلفل ، هريك يك جزء ، گندناى بيابانى ، حسل هريك سه جزء ، مرّ ، سوسن از هريك دو جزء ، با عسل موم گرفته و صاف شده بسرشند . 13 - عسل و قطران را انگشت‌پيچ كنند و بليسند بهره‌رسان است . 14 - كوشنهء هندى در آب شبيت بپزند ، به اندازهء يك درهم ( سكرجه - نسخه . ) از آن را با يك درهم ( ملعقه ) سركه بياميزند . 15 - بزر كتان بوداده تنها با عسل ، يا بزر كتان بوداده با فلفل ، كه فلفل يك دهم عسل باشد ، يا پونه به جاى فلفل باشد . 16 - عسل لبنى ( ميعه سائله : صمغ درختى است خوش‌بو ) با عسل معمولى انگشت‌پيچ شود و بليسند . 17 - جواشير با عسل انگشت‌پيچ شود . 18 - خردل . 19 - بادام تلخ . 20 - معجون ميترادات ( نوعى ترياق ) ، همگى در علاج اين بيمارى واردند . اگر بيمار مبتلا به سرفه ، بچه بود ، كافى است كه پونهء بيابانى را در شير پستان زن ريزند و بجوشانند كه عسل ماننده قوام گيرد . يا اينكه پونهء بيابانى را با آب رازيانهء سبز بپزند و به بچه بدهند . اگر سبب سرفه مادهء سرازير شده از بالاييهاست علاج نزله را به كار بر ! اگر براى بازداشتن نزله از سيلان نياز باشد ضماد بگذارى ، ضماد انجير را بر سر بيمار گذار ! قرص نشاسته را همواره - و به‌ويژه شبانگاهان - در زير زبان نگه دارد ، با داروهاى گيرنده كه نه ترش‌مزه باشند و نه گس‌مزه ، غرغره كند . اگر مادهء گرم‌مزاج است با شربت سادهء خشخاش غرغره كند . اما اگر مادهء بيمارى سرد است ، مرّ و زعفران و غيره را با شربت خشخاش مخلوط نماى ! اگر سبب سرفه ، ورم ريه يا قرحهء ريه و سينه هستند ، علاج را در بحث از علاج ذات الريه و ذات الكبد و بيمارى سل خواهيم آورد ، بدانها رجوع شود . حبها در علاج انواع سرفه : برخى از حبهاى سرفه را بايد در دهان نگه داشت . حبهايى كه ويژهء علاج سرفهء گرم هستند بدين قرارند : 1 - حب سرفه كه مشهور است و نياز به شرح نيست . 2 - حبهايى كه از داروهاى زير سازند : رب شيرين‌بيان ، صمغ ، كتيرا ، نشاسته ، لعاب اسفرزه ، به‌دانه ، مغز دانه‌ها تخم خيارچنبر خوردنى ، تخم كدو حلوايى ، تخم خيار ، پنيرك ، تباشير ، بزر خشخاش و غيره همه در علاج سرفهء